Андрей Смирнов
Время чтения: ~27 мин.
Просмотров: 33

Дизентерия (іштен қанды жалқық өту) ауруы сипаттамасы және себебі.

933_s.jpg

Этиология

Царство — бактерии

семейство — кишечные бактерии (Enterobacteriaceae)

род — Шигелла (Shigella)

виды — 4 основных:

  • Dysenteriae (серовары — шигелла Григорьева-Шига, Штутцера-Шмитца, Ларджа-Сакса);
  • Flexneri (Флекснера);
  • Boydii (Боудии);
  • Sonnei (Зонне).

Являются факультативно-анаэробными (способны существовать как при наличии, так и при отсутствии кислорода), граммотрицательными, неподвижными палочками. Хорошо растут на обычных питательных средах.

935_s.jpg

Имеют О-антиген (серологическая специфичность) и К-антиген (оболочечная структура). Клеточная стенка частично состоит из эндотоксина (липополисахарида), высвобождающегося при гибели микроорганизма. Бактерии вида Shigella Dysenteriae серовара Григорьева-Шига продуцируют высокоактивный цитотоксин, который нарушает синтез белка рибосомами клеток кишечного эпителия. Цитотоксин в совокупности с энтеротоксином (усиливающим секрецию жидкости и солей в просвет кишки) и нейротоксином (оказывающим нейротоксическое действие на сплетения Ауэрбаха) образует экзотоксином — токсин, выделяемый в процессе жизнедеятельности шигелл (Цитотоксин + энтеротоксин + нейротоксин = экзотоксин). Также у данной группы микроорганизмов происходит выделение гемолизинов — веществ, разрушающих эндотелий капилляров и вызывающий ишемию в тканях кишечника).

Факторы патогенности шигелл (механизм приспособления бактерий):

  • адгезия (прикрепление к слизистой оболочке кишечника);
  • инвазия (проникновение в эпителиальные клетки слизистой оболочки толстого кишечника);
  • токсинообразование;
  • внутриклеточное размножение.

Тинкториальные свойства (особенности микроорганизмов при окрашивании): быстро изменяют чувствительность к антибактериальным препаратам. Характерна высокая выживаемость во внешней среде (в воде, почве и пище при комнатной температуре сохраняются до 14 дней, в канализационных стоках — до 30 дней, при благоприятных условиях могут быть жизнеспособны до 4 месяцев). Способны к размножению в пищевых продуктах. При воздействии УФО (ультрафиолетового облучения) погибают за 10 минут, в 1% феноле — за 30 минут, при кипячении — мгновенно.

Интересная особенность: чем выше ферментативная активность шигелл, тем ниже вирулентность (минимальная доза возбудителя, способная заразить человека) и наоборот.[3][6]

Эпидемиология

Антропоноз (повсеместное распространение).

Источник инфекции — человек (больной, носитель и лица с субклинической формой заболевания).

Минимальная инфицирующая доза для бактерии Григорьева-Шига — 10 микробных тел в 1 грамме вещества, для Флекснера — 102 бактерий, для Зонне — от 107.

Длительное время в РФ превалировали случаи заражения, вызванные шигеллой Флекснера 2а, однако в настоящее время ввиду широкого развития туризма длительного преобладания какой-либо формы нет.

Механизм передачи — фекально-оральный (пищевой, водный, контактно-бытовой), из них преимущественно:

  • Григорьева-Шига (контактно-бытовой путь);
  • Зонне (с молоком и молочными продуктами);
  • Флекснера (водный путь);
  • Дизентериа (пищевой путь).

936_s.jpg

Наибольшую опасность представляют работники питания и водоснабжения. Больные заразны с начала болезни (конца инкубационного периода) и до трёх недель болезни.

Иммунитет непродолжителен и моноспецифичен (вырабатывается только к одному серотипу, который вызвал заболевание).[1][4][5]

</ul></ul></ul>При обнаружении схожих симптомов проконсультируйтесь у врача. Не занимайтесь самолечением — это опасно для вашего здоровья!

Симптомы дизентерии

Инкубационный период — от 1 до 7 дней.

Начало заболевания острое (развитие основных синдромов наблюдается в первые сутки заболевания), характерна лихорадка постоянного типа.

Синдромы:

  • общей инфекционной интоксикации — в первую очередь;
  • поражения желудочно-кишечного тракта (ЖКТ) — колит;
  • дегидратационный — обезвоживание организма.

Характеристика синдромов поражения ЖКТ

синдром жалобы стул объективно
гастрит
энтерит
колит

Содержание

Возбудители шигеллезов — бактерии рода Shigella, грамотрицательные палочки из семейства энтеробактерий, подразделяющиеся на 40 серотипов. Выделяют 4 вида микроорганизмов: S. sonnei, S. flexneri, S. dysenteriae, S.boydii. У всех видов шигелл идентифицирован R-фактор, определяющий устойчивость ко многим антибиотикам.

Источник — фекалии инфицированных людей. Животные резервуары неизвестны. Предрасполагающие факторы включают скученность в жилых помещениях, низкий гигиенический уровень, замкнутые популяционные группы, живущие в плохих санитарных условиях (например, детские дома для умственно отсталых детей), путешествия в страны с низким уровнем пищевой санитарии. Обычным путем заражения является фекально-оральный контакт от человека к человеку. Другие пути передачи включают употребление нагрязненной пищи или воды, контакт с загрязненными предметами обихода. В тропиках в распространении шигелл признается роль домашних мух как механических переносчиков инфицированных фекалий.

Инкубационный период дизентрии длится от 1 до 7 дней, но обычно 2-4 дня.

В течении дизентерии выделяют острую, хроническую формы и шигеллезное бактерионосительство. Острая форма может протекать по одному из трех вариантов клинического течения: гастроэнтеритическому, гастроэнтероколитическому или колитическому.

Наиболее часто в клинической практике встречается колитический вариант. При нём определяют характерные признаки шигеллёза, особенно при тяжёлом и среднетяжёлом течении. Заболевание, как правило, начинается остро, у некоторых больных удаётся установить кратковременный продромальный период, проявляющийся непродолжительным чувством дискомфорта в животе, лёгким ознобом, головной болью, слабостью. После продромального периода (а чаще на фоне полного здоровья) появляются характерные симптомы заболевания. Прежде всего возникают схваткообразные боли в нижней части живота, преимущественно в левой подвздошной области; иногда боль имеет разлитой характер, атипичную локализацию (эпигастральная, умбиликальная, правая подвздошная область).

Особенность болевого синдрома — его уменьшение или кратковременное исчезновение после дефекации. Позывы к дефекации появляются одновременно с болью или несколько позже. Стул первоначально каловый, постепенно объём каловых масс уменьшается, появляется примесь слизи и крови, частота дефекаций нарастает. В разгаре болезни испражнения могут терять каловый характер и имеют вид так называемого ректального плевка, т.е. состоят лишь из скудного количества слизи и крови. Дефекация может сопровождаться тенезмами (тянущими судорожными болями в заднем проходе), часто возникают ложные позывы. Примесь крови чаще всего незначительна (в виде кровяных точек или прожилок). При пальпации живота отмечают спазм, реже — болезненность сигмовидной кишки, иногда — метеоризм. С первого дня заболевания появляются признаки интоксикации: лихорадка, недомогание, головная боль, головокружение. Возможны сердечно-сосудистые расстройства, тесно связанные с синдромом интоксикации (экстрасистолия, систолический шум на верхушке, приглушённость тонов сердца, колебания АД, наличие изменений на электрокардиограмме, свидетельствующие о диффузных изменениях миокарда левого желудочка, перегрузке правых отделов сердца).

Читать также Клещевой энцефалит — причины, симптомы, диагностика, лечение, профилактика

Длительность клинической симптоматики при неосложнённом течении острого шигеллёза — 5–10 дней. У большинства больных сначала нормализуется температура и исчезают другие признаки интоксикации, а затем нормализуется стул. Более длительно сохраняются боли в животе. Критерий тяжести течения у больных шигеллёзом — выраженность интоксикации, поражения ЖКТ, а также состояние сердечнососудистой, ЦНС и характер поражения дистального отдела толстой кишки.

Гастроэнтероколитический вариант острого шигеллёза. Клинические особенности этого варианта заключаются в том, что начало болезни напоминает ПТИ, а в разгар заболевания появляются и выходят на первый план симптомы колита. Гастроэнтеритический вариант острого шигеллёза по течению соответствует начальному периоду гастроэнтероколитического варианта. Отличие состоит в том, что в более поздние сроки симптомы энтероколита не доминируют и клинически этот вариант течения более сходен с ПТИ. При ректороманоскопии обычно наблюдают менее выраженные изменения.

Стёртое течение острого шигеллёза. Характеризуется кратковременными и невыраженнными клиническими симптомами (1–2-кратное расстройство стула, кратковременные боли в животе), отсутствием симптомов интоксикации. Подобные случаи заболевания диагностируют при определении ректороманоскопических изменений (как правило, катаральных) и выделении шигелл из испражнений. О затяжном течении острого шигеллёза говорят, когда основные клинические симптомы не исчезают или возобновляются после кратковременной ремиссии в течение 3 нед–3 мес.

Бактерионосительство. К этой форме инфекционного процесса относят случаи, когда отсутствуют клинические симптомы на момент обследования и в предшествовавшие 3 мес, при ректороманоскопии и выделении шигелл из испражнений не выявляют изменений на слизистой оболочке толстой кишки. Бактерионосительство может быть реконвалесцентным (сразу после перенесённого острого шигеллёза) и субклиническим, если шигеллы выделяют у лиц, не имеющих клинических проявлений и изменений в слизистой оболочке дистального отдела толстой кишки.

Читать также Ку-лихорадка — причины, симптомы, диагностика, лечение, профилактика

Хронический шигеллёз. Хроническое заболевание регистрируют в тех случаях, когда патологический процесс продолжается более 3 мес. Хронический шигеллёз по клиническому течению подразделяют на две формы — рецидивирующую и непрерывную. При рецидивирующей форме периоды обострений сменяются ремиссией. Обострения характеризуются клинической симптоматикой, характерной для колитического или гастроэнтероколитического варианта острого шигеллёза, но слабой выраженностью интоксикации. При непрерывном течении колитический синдром не стихает, отмечают гепатомегалию. При хроническом шигеллёзе на ректороманоскопии обнаруживают также умеренные воспалительные и атрофические изменения.

Риск заражения существует до тех пор, пока возбудитель присутствует в фекалиях. Даже без антимикробной терапии носительство у выздоравливающих обычно прекращается спустя 4 недели от начала заболевания. Хроническое носительство (более 1 года) отмечается довольно редко.

Особенности шигеллёза Григорьева–Шиги. Протекает в основном тяжело, характеризуется острым началом, интенсивными схваткообразными болями в животе, ознобом, повышением температуры тела до 40 °С. Стул в первые сутки по внешнему виду напоминает мясные помои, затем объём испражнений уменьшается, появляется примесь крови и гноя. Отмечают тенезмы.

Осложнения

Возможно развитие инфекционно-токсического шока, острого панкреатита, перитонита, кишечных кровотечений, миокардита, нефрита, полиартрита, полиневрита, токсического гепатита. К редким осложнениям заболевания относят синдром Рейтера или гемолитико-уремический синдром.

Наиболее достоверный метод лабораторной диагностики шигеллёза — выделение копрокультуры шигелл. Для исследования проводят забор частиц испражнений, содержащих слизь и гной (но не кровь), возможен забор материала из прямой кишки ректальной трубкой. Для посева используют 20% жёлчный бульон, комбинированную среду Кауфмана, селенитовый бульон. Результаты бактериологического исследования можно получить не ранее чем через 3–4 дня от начала заболевания. Выделение гемокультуры имеет значение при шигеллёзе Григорьева–Шиги.

Читать также Менингококковый менингит — причины, симптомы, диагностика, лечение

Диагноз может быть подтверждён также серологическими методами. Из них наиболее распространён метод со стандартными эритроцитарными диагностикумами. Диагностическим считают нарастание антител в парных сыворотках, взятых в конце первой недели болезни и через 7–10 сут, и увеличение титра в четыре раза.

Также используют ИФА, РКА, возможно применение реакций агрегатгемагглютинации и РСК.

Назначают постельный режим при тяжелом и средне-тяжелом течении. Обильное питье, диета — стол №4 по Певзнеру, затем — стол №13.

Антибактериальная терапия способствует сокращению продолжительности диареи и исчезновению возбудителя из фекалий, поэтому она рекомендуется для большинства больных. Так как болезнь проходит сама по себе и нередко протекает в легкой форме, основным показанием для назначения антибактериальных средств некоторых больных является предотвращение дальнейшего распространения возбудителя. Часто встречаются штаммы, устойчивые к антибактериальным препаратам, поэтому необходимо определение чувствительности к этим лекарствам всех выделенных штаммов. Если чувствительность неизвестна или выделяется ампициллинустойчивый штамм, средством выбора является триметоприм-сульфаметоксазол. Для чувствительных штаммов эффективен ампициллин. Амоксициллин неэффективен и для лечения шигеллеза не должен применяться. Больным от 9 лет и старше назначается тетрациклин, если штамм к нему чувствителен. Приемлем оральный путь введения, за исключением тяжело больных пациентов.

Антидиарейные средства, которые тормозят кишечную перистальтику, противопоказаны, так как они могут пролонгировать клиническое и бактериологическое течение болезни.

Изоляция госпитализированного больного. Показаны кишечные предосторожности до тех пор, пока не станут отрицательными три последовательных посева стула с интервалом 24 часа после прекращения антимикробной терапии.

Важными контрольными мерами являются мытье рук и личная гигиена, санитарное водоснабжение, обработка пищи, канализация для удаления отходов, отстранение инфицированных лиц от приготовления пищи.

Должны быть сделаны посевы кала домашних контактов, имеющих диарею. Все лица, у которых из стула были выделены шигеллы, должны получить антимикробное лечение. Инфицированные лица изолируются от неинфицированных до тех пор, пока не станут отрицательными три последовательных посева стула, взятых спустя 24 часа после прекращения антимикробного лечения.

—>

—>Главная—> » —>Файлы—> » Қазақша рефераттар » Биология [ —>Добавить материал—> ]

Дизентерия <fieldset><center>

Оқушылар,студенттер,мұғалімдер,сайт қолданушылары өз материалыңызбен бөліссеңіз қуанышты болатын едік!

</td></center></fieldset>11.12.2013, 23:38</td></tr><изентерия<o>

<o> </o>

Дизентерия-тоқ ішектің ішкі қабатын зақымдап қанды ірің аралас болып ішті өткізетін жалпы инфекциялық ауру.<o>

<o> </o>

   Қоздырғышы-шигелдер класына жататын микробтар тобы. Кең ттараған түрлері Зонне, Флекснер, Нюкестл, Григорьев штаммдары. Шигелдер тіке түскен күн сәулесінің әсерінен 30 минут арасында, 60*С ыстық ортада 10-20минут;ал 5% фенол ерңтіндісінде 1-2 минут ішінде өленді, суда 5-6 күн, топырақта бірнеше ай бойы тіршілік ете алады.<o>

<o> </o>

 Эпидемиологиясы: 1. Ауру көзі-ауру адам және қоздырғыш тасымалдаушы.<o>

<o> </o>

    2. Таралу жолдар-су, тамақ арқылы және жуылмаған қол арқылы, жуылмаған жеміс-жидектер арқылы.<o>

<o> </o>

3. Сезімталдық-3 жасқа дейінгі балалар.<o>

<o> </o>

4. Маусымдылық-жаз,күз айлары(июль-октябрь).<o>

<o> </o>

   5. Иммунитет-тұрақсыз, әр-түрлі микробтарға бөлек.<o>

<o> </o>

Клиникалық белгілері: Жасырын кезеңі 1-7 күн. Ауру тез басталады, баланың дене қызуы көтеріліп, әлсіздік пайда болады, тәбеті төмендейді, басы ауырады, жүрегй айнып құсады, іші бүріп ауырады, тәлігіне 10-15 ретке дейін қанды іріңді, содан кейін қиы аз сулы, кеінірек тек ірің бөлінуі мүмкін. Ішектің түйілуіне байланысты аурудың әлсін-әлсін үлкен дәретке отырғысы келе береді, оны тенезмдер дейді.<o>

<o> </o>

2  Жасқа дейінгі балалардағы дизентерияның ерекшеліктері:<o>

<o> </o>

1.      Ауру өте ауыр түрде өтеді.<o>

<o> </o>

2.      Баланың дәретіне көбіне қан араласпайды.<o>

<o> </o>

3.      Дәретке отырған кезде баланың беті қызарып ктеді, бұл тенезмнің эквиваленті.<o>

<o> </o>

4.      Жиі құсып және іші өтуі организмнің су, минералды тұздар жоғалтуына әкеліп соғады. Осының салдарынан баланың дене салмағы тез азайып, көзі үңірейіп, терісі және шырышты қабаттары құрғап, ерні кезеріп жарылады. Организмнің суды жоғалтуын-эксикоз дейді. Оның үстіне организмгеқан арқылы тараған улы заттардың әсерінен жүректің қызметі нашарлап,тамыры жиі соғады, қан қысымы төмендейді, денесінің бұлшық еттері құрысып-тырысуы мүмкін. Бұны токсикоз дейді.<o>

<o> </o>

Асқынуы-өкпенің, құлақтың, бүйректің қабынуы.<o>

<o> </o>

Диагноз қою: 1. Эпидемиологиялық анамнез жинау.<o>

<o> </o>

   2. Аурудың клиникалық белгілері.<o>

<o> </o>

   3. Лабораториялық зерттеулердің нәтижелері:<o>

<o> </o>

а) үлкен дәреттің копралогиялық зерттеуінде көп мөлшерде лейкоциттер айқындалады.<o>

<o> </o>

Б) үлкен дәреттің бактериялық анализі-антибиотиктер тағайындалмастан бұрын іріңді шырыш бар жерлерінен төсектің қасында алынып жылыдай консерванты бар пробиркаға салынып бактериялық лабороторияға жіберіледі.<o>

<o> </o>

В) қанның серологиялық анализі.<o>

<o> </o>

 4. Тік ішектің ректороскопиясы.<o>

<o> </o>

Рахмет ретінде жарнамалардың біреуін басуды сұраймын!

—>

Бұл көбінесе жаз айларында болатын, ішектің жұқпалы ауруы. Оның негізгі белгісі — іш өту. Аурудың қоздырғышы микробтың ерекше бір түрі — шигелла. Қоздырғышты алғаш рет ауру адамның нәжісінен жапондық дәрігер Шига тапқанқандықтан, сол кісінің атымен атаған.

Аурудың қоздырғышы сумен, жуылмаған көкөніспен, жемістермен және лас қолдан жұғады. Шыбындар да аурудың қоздығышын таратушылар болып саналады. Дизентерия кезінде адамның іші жиі өтеді, кейде бұл жағдай тәулігіне қырық ретке дейін қайталануы мүмкін.

Тоқ ішектің қабынуынан оның шырышты қабығы зақымданады, бұл кезде сұйық нәжіске қан араласады. Дизентериямен ауырғанда адамның асқа тәбеті болмай, басы ауырады, әлсірейді, бұлшық еттері мен іші ауырады, дене қызуы көтеріледі. Бұрын дизентериядан адамдар өте көп өлген.

Ал қазіргі кезде бұл ауру ондай қауіпті емес, дер кезінде емделсе, адам жазылып кетеді. Сондықтан, аурудан сақтану үшін, жазғы уақыттарда таза қайнатылған су ішіп, ал көкөністер мен жеміс-жидектерді жуып жеу керек.

Дизентерия (іштен қанды жалқық өту) — өте ерте заманнан белгілі оның ауру қоздырғышы сыртқы ортаға төзімді, ылғалды топырақта бірнеше ай, ал суда 100 күндей, жеміс-жидекте, нанда 2 аптаға жуық тіршілік ете алады. Ал тікелей түскен ,күн сәулесінен, фенол мен хлорамин ертінділерінен, ыстықтан тез қырылады, Ауру жаз бен күз айларында көп тарайды, жылдың басқа мезгілдерінде де кездесе береді.

Дизентерияның ауру қоздырғышы ауру адамның үлкен дәретінен таралады. Ауру қоздырғышпен ластанған тамақты, суды пайдаланған сау адам (бала) ауыруы мүмкін. Тамақпен бірге асқазанға түскен ауру қоздырғыштар одан әрі аш ішек пен тоқ ішекке өтеді. Қарын сөлінің әсерінен біразы асқазанда, біразы аш ішекте қырылады, бірақ өздерінен улы заттар бөліп шығарады. Бұл улы заттар қанға өтеді. Өлмей тірі қалған ауру қоздырғыштар тоқ ішекке жетеді де өніп-өседі, оны зақымдайды. Қан құрамына өткен улы заттар нерв жүйесін зақымдап, оның қызметін бұзады.

Егер сау баланың қорғаныс күші мықты болса, онда оның ауырмауы мүмкін, ал баланың қорғаныс күші аз болса, ауырып қалады.

Ауру қоздырғыш бала организміне түскеннен сырқаттың алғашқы белгілері білінгенге дейін 12 сағаттан 7 күнге дейін уақыт өтеді.

Көп жағдайда ауру бірден басталады. Баланың жағдайы күрт нашарлап, реңі бозғылт тартады, басы ауырады, лоқсып құсады, оқтын-оқтын іші бүріп ауырады. Уақыт өткен сайын іштің ауырғаны жиілей береді. Қызуы көтеріледі, тамаққа тәбеті шаппайды, жата бергісі келеді. Ал жас нәрестелер шырқырап жылап, мазасызданады. Көп ұзамай ауырған баланың іші өте бастайды, сонан соң қанды жалқық өтеді.

Бала әлсірей береді, ішінің ауырғаны да жиілейді, жаны күйзеліп, маңдайынан суық тер шығады. Еріндері кезеріп, тілі кеуіп, қатты шөлдейді, өңі боп-боз болып кетеді. Алғашқы күндері баланың нәжісіне қан араласса, кейінірек тек қанды жалқық өтеді, ара-арасында іші қатты бүріп ауырып, үлкен дәретке отырғысы келе береді, бірақ үлкен дәретке отыра алмай қиналады. Уақыт өткен сайын баланың денесі ауыр тартып, дел-сал болады.

Аурудың жеңіл түрі кезінде бала онша қиналмайды. Денесінің қызуы сәл ғана көтерілуі, кей жағдайда тіпті көтерілмеуі мүмкін. Бірақ іші бүріп ауырады, ұйқысы бұзылады. Іші күніне 4—6 реттей өтіп, нәжісіне жалқық, кейде аздаған қан араласуы мүмкін. Науқас бала дер кезінде емделсе, 5—6 күн ішінде жазылып кетеді.

Дизентерияның ауыр түрі кезінде баланың жағдайы қатты нашарлайды, әлсіреп орнынан тұра алмайды. Басы айналып, жиі құсады. Қан қысымы төмендейді. Температурасы қатты төмендеп, аяқ- қолы суынады, ерні, мұрны, саусақтары көгереді. Іші кеуіп, дем алысы нашарлайды. Еттері тартылып, көзі аларып есінен танады.

Егер дер кезінде дәрігерлік толық көмек көрсетілмесе, бала өліп кетуі мүмкін. Мұндайда ауырған баланы тездетіп жұқпалы ауруларды емдейтін ауруханаға жатқызады да, оған жедел түрде дәрігерлік көмек көрсетіледі. Ауырған баланың үйі 7 күн бойына дәрігерлік бақылауға алынады. Науқас баланың ұстаған заттарын, ыдыс аяқтарын, көрпе-төсектерін, киім- кешегін, бөлмесін дезинфекциялайды.

Емшектен ерте шығарған, мешелмен, экссудативті диатезбен және суық тиіп көп ауырған, жүдеп-жадыған (гипотрофия) балалар дизентерияға бейім келеді. Өйткені мұндай балалардың ауруға қарсы тұру қабілеті төмен болады.

Дизентерияны «лас қолдың ауруы» деп тегін атамаған. Сондықтан одан қорғану үшін тазалықты қатаң сақтау керек. Жеміс-жидектерді, көкөністерді балаға берер алдында ағын сумен немесе қайнаған сумен жақсылап жуған дұрыс. Сүтті міндетті түрде пісіріп беру керек. Нанды магазиннен арнайы дорбаға салып немесе орап әкелген жөн.

Жас нәрестелердің емізігін қайнатып, жуып, беті жабық ыдыста сақтау керек. Ойыншықтарды сабындап ағын суға немесе қайнаған суға жуу қажет.Бөлмені, еденді жуып, оның таза болуын қадағалаған жөн. Сырт киіммен жас бала жатқан бөлмеге кіруге болмайды.

Тамақтанар алдында, дәретханадан, даладан келгенде міндетті түрде қолды сабындап жууға, таза, ұқыпты болуға баланы жастайынан үйреткен жөн.

Тамақтың бетін ешқашан ашық қалдырмау керек. Тамақ ішіліп болысымен ыдыс-аяқты жуып, дастарқанды жинап алған дұрыс. Оларға шыбын- шіркейдің қонуына жол бермеу керек.

Асқазан-ішек ауруларын тарататын негізінен шыбын-шіркей. Сондықтан олармен үзілді-кесілді күрес жүргізу қажет. Аула қора-қопсы таза болуға тиіс. Ауылды жерлерде мал қораны үйден қашықтау орналастыру керек.

Жазда терезеге тор немесе дәке тұтып қойған жөн.

Су алатын жердің айналасының ластанбауын, оның төңірегіне мал бармауын қадағалау, егер су құдықтан алынатын болса, онда су алатын шелек ортақ болуы керек, ал құдықтың беті үнемі жабулы тұруға тиіс. Суды қайнатып ішкен жөн.

Кейбір балалардың өне бойы қолын аузына салатыны, ал кейбіреулерінің тырнақтарын кеміретіндері бар. Әрине, мұндай теріс қылыққа да жол бермеген жөн. Баланың тырнағын өсірмей алып тастап отыру керек, өйткені тырнақ астына микробтар көп жиналады.

Егер баланы жастайынан тазалыққа, жеке басының гигиенасын сақтауға бейім етіп өсірсеңіз, оның дизентериямен де, басқа да жұқпалы аурулармен ауырмайтыны сөзсіз.

Мына жазбаларды да оқуға кеңес береміз:

Іш сүзегі негізгі айқын белгілері мен онымен күрес жолдары.

Сіреспе (столбняк) ауруының айқын белгілері мен сипаттамасы.

Полиомиелит ауруының негізгі белгілері қандай?

Тонзиллит ауруының негізгі белгілері себебі мен салдары.

d8e7ac51bc87f491711b38891c17e613.jpg

Дизентерия — өткір ішек инфекциясы, Шигелланың бактерияларымен туындаған, Ішектің шырышты қабығындағы патологиялық үдерістің басым орналасуымен сипатталады. Дизентерия фекаль-ауыз жолымен беріледі (тамақ немесе су). Дизентериялы науқаста клиникалық диарея байқалады, іштің ауыруы, онесмус, интоксикация синдромы (әлсіздік, сынған, айнуы). Дизентерия диагнозы патогенді науқастың нәжісінен оқшаулау арқылы жасалады, Григорьев-Шиджи дизентериясы бар – қаннан. Емдеу негізінен амбулаториялық негізде жүзеге асырылады және реидрациядан тұрады, бактерияға қарсы және детоксикациялы терапия.

Дизентерия

Дизентерия — өткір ішек инфекциясы, Шигелланың бактерияларымен туындаған, Ішектің шырышты қабығындағы патологиялық үдерістің басым орналасуымен сипатталады.

Патогеннің сипаттамасы

Дизентерияның қоздырғыштары – шигелла, қазіргі уақытта төрт түрі ұсынылған (S. dysenteriae, S.flexneri, S. boydii, S. Sonnei), олардың әрқайсысы (Шигелла Сонне қоспағанда) өз кезегінде сероварларға бөлінеді, оның ішінде елуден астамы бар. Халық саны. Антигендік құрамы бойынша біртекті болып табылатын Sonnei, бірақ түрлі ферменттер жасау қабілетіне байланысты. Шигелла – бекітілген грамдық теріс штандар, дау туындамайды, қоректік ортада жақсы өсіру, сыртқы ортада әдетте тұрақсыз.

Шигелла үшін оңтайлы температура ортасы — 37 °С, Sonne таяқшалары 10-15 температурада өсіруге қабілетті °С, сүт және сүт өнімдерінде колониялар құра алады, суда ұзақ өмір сүру мүмкін (сондай-ақ shigella flexner), антибактериалды агенттерге төзімді. Шигелла қыздырылған кезде тез өледі: бірден — қайнаған кезде, 10 минуттан кейін — 60 градустан жоғары температурада.

Дизентерияның резервуары мен көзі адам — науқас немесе асимптоматикалық тасушы. Дизентерияның жеңіл немесе тазартылған түрі бар науқастарда эпидемиологиялық маңызы бар, әсіресе, азық-түлік және тамақ өнеркәсібіне қатысты. Шигелла жұқтырған адамның денесінен шығады, клиникалық симптомдардың алғашқы күндерінен бастап, инфекция 7-10 күн бойы сақталады, содан кейін қалпына келтіру кезеңі, онда, алайда, бактерияларды таңдау да мүмкін (кейде бірнеше апта мен айға созылуы мүмкін).

Дизентерия Flexner созылмалы болу үшін ең бейім, инфекция кезінде хронизацияға бейімділік байқалады, бактериялардың зонасы туындаған. Дизентерия негізінен тамақ арқылы фекальды-ауыз арқылы беріледі (дизентерия зонасы) немесе су (Flexner дизентериясы) бойынша. Григорьев-Шиджидің дизентериясын жібергенде, негізінен байланыс-тұрмыстық қатынас беру жүзеге асырылады.

Адамдар инфекцияға жоғары табиғи сезімталдығы бар, дизентерияны ауыстырғаннан кейін тұрақсыз типке тән иммунитет пайда болады. Дизентериядан зардап шеккен Flexner кейінгі инфекциялық иммунитетті сақтауы мүмкін, бірнеше жыл бойы қайталанбайтын.

Сондай-ақ оқыңыз  Жаңа туылған нәрестенің зәрді инфарктісі

Дизентерияның патогенезі

Шигела ас қорыту жүйесінің тамағына немесе суына қосылады (ішінара асқазанның және қалыпты ішек биоценозының қышқылдық мазмұнының әсерінен өледі) және қос нүктеге жетеді, ішінара шырышты қабығына еніп, қабыну реакциясын тудырады. Шиелла шырышты қабығының эрозия патчтарын қалыптастыруға бейім, жаралар, қан кету. Бактериялардан шығарылған токсиндер ас қорытуды бұзады, шигелланың болуы ішек флорасының табиғи биобаландығын бұзады.

Дизентерияны жіктеу

Қазіргі уақытта дизентерия клиникалық классификациясы қолданылады. Оны өткір етіңіз (типтік колит және атипикалық гастроэнтерития басым симптоматикасында ерекшеленеді), созылмалы дизентерия (қайталанатын және үздіксіз) және бактериялардың экскрециты (клиникалық немесе субклиникалық).

Дизентерияның белгілері

Жедел дизентерияны инкубациялау мерзімі бір тәуліктен аптасына дейін созылуы мүмкін, әдетте 2-3 күнге созылады. Дизентерияның колит нұсқасы әдетте басталады, дене температурасы фебрильді мәндерге дейін көтеріледі, маскүнемдік манифестінің белгілері. Аппетит айтарлықтай төмендеді, мүлдем болмауы мүмкін. Айнұрау кейде байқалады, құсу. Науқастар іштің қарқынды кесу ауырсынуына шағымданады, бастапқыда төгілді, кейінірек оң жақ мықын аймағына және төменгі ішегіне шоғырланған. Ауыруы жиі жүреді (тәулігіне 10 рет жетеді) диарея, нәжістің фекальды консистенциясы тез жоғалады, нашар болуы, оларда патологиялық қоспалар бар — қан, слиз, кейде іріңді («тітіркендіргіш»). Ауырған ауырсынуды жоюға ұмтылу (онесмус), кейде – жалған. Күнделікті қоспалардың жалпы саны, ереже бойынша, жақсы емес.

Тіл құрғақ болған кезде, гүлмен қапталған, тахикардия, кейде гипотония. Жедел клиникалық симптомдар әдетте бірінші аптаның соңына қарай төмендей бастайды, екінші жағында, бірақ шырышты қабықтың ойық ақаулары толықтай айықтырады, әдетте бір ай ішінде. Колит курсының ауырлық дәрежесі масаңдық және ауырсыну синдромының қарқындылығымен және өткір кезеңнің ұзақтығымен анықталады. Ауыр жағдайларда ауыр интенсивтіліктен туындаған сананың бұзылуы байқалады, жиіліктің жиілігі (түрі бойынша «тітіркендіргіш» немесе «ет кесектері») күніне ондаған рет жетеді, іштің ауырсынуында ауырсыну, маңызды гемодинамикалық бұзылулар байқалады.

Гастроэнтериялық нұсқадағы өткір дизентерия қысқа инкубация кезеңімен сипатталады (6-8 сағат) және жалпы интоксикация синдромының аясында эндомальды белгілер: айнуы, қайталама құсу. Курс сальмонеллез немесе токсикоинфекцияға ұқсайды. Дизентерияның осы түріндегі ауырсыну эпигастрий аймағында және кеудеге жақын орналасқан, крампалық сипаты бар, бос және көп нәжіс, патологиялық қоспалар жоқ, сұйықтықтың қарқынды жоғалуы бар, дегидратация синдромы пайда болуы мүмкін. Асқазан-ішек түрінің белгілері күшті, бірақ қысқа.

Сондай-ақ оқыңыз  Стеогепатит

Бастапқыда гастроэнтероколитикалық дизентерия өз кезегінде тағамдық токсикоинфекцияны еске салады, кейіннен колитикалық симптоматикаға бастайды: нәжістің шырышты және қанды жолақтары. Гастроэнтероколиттік нысанын ауырлық дәрежесі дегидратацияның ауырлығымен анықталады.

Дизентерия жиі жиі кездеседі. Қолайсыздық бар, қалыпты іштің ауыруы, жиі тәулігіне 1-2 рет, көбінесе қоспасыз, гипертермия және интоксикация жоқ (немесе өте шамалы). Дизентерия, үш айдан астам жалғасады, созылмалы деп танылған. Қазіргі уақытта дамыған елдерде созылмалы дизентерия жағдайлары сирек кездеседі. Қайталанатын нұсқа — өткір дизентерияның клиникалық көрінісінің кезеңдік эпизодысы, ремиссияның ауыспалы кезеңдері, пациенттер салыстырмалы түрде жақсы сезінгенде.

Үздіксіз созылмалы дизентерия ауыр ас қорыту бұзылыстарының дамуына әкеледі, Ішек қабырғасының шырышты қабығындағы органикалық өзгерістер. Үздіксіз созылмалы дизентериядағы уыттану белгілері әдетте жоқ, тұрақты күнделікті диарея бар, жұмсақ нәжіс, жасыл түсте болуы мүмкін. Созылмалы малабсорбция салмақ жоғалуына әкеледі, гиповитаминоз, мальабсорбция синдромының дамуы. Әсіресе, өткір инфекцияны ауыстырғаннан кейін қалпына келтіру байқалады, субкллиникалық — дизентерияны жойған кезде пайда болады.

Дизентерияның асқынуы

Медициналық көмектің қазіргі деңгейінде болатын асқынулар өте сирек кездеседі, негізінен қатаң дизентерия жағдайында Григорьев-Шиджи. Жұқпалы-токсикалық шокпен инфекцияның бұл түрі күрделі болуы мүмкін, ішек перфорациясы, перитонит. Бұдан басқа, ішек паразиінің дамуы мүмкін.

Қарқынды ұзақ мерзімді диареясы бар дизентерия геморроймен қиындауы мүмкін, анальды жарқырау, тік ішек пролапсы. Көптеген жағдайларда дизентерия дисбиоздың дамуына ықпал етеді.

Дизентерияны диагностикалау

Ең нақты бактериологиялық диагноз. Патогеннің оқшаулануы әдетте нәжістен жасалады, және дизентерия жағдайында — Григорьева-Шиджи – қаннан. Белгілі бір антиденелердің титерінің жоғарылауы өте баяу жүреді, серологиялық диагностикалық әдістер (Rnga) ретроспективті мағынасы бар. Дизентерияны диагностикалаудың зертханалық тәжірибесі көбеюде Шигелла антигендерін анықтайды (әдетте ПҚА шығарады, РЛА, IFA және rnga антиденелер диагностикасы бар), байланыстырушы комплемент және агрегаттық гемагглютинация реакциясы.

Жалпы диагностикалық шара ретінде, процестің маңыздылығын және дәрежесін анықтау үшін әртүрлі зертханалық әдістер қолданылады, метаболикалық бұзылуларды анықтау. Дисбактериоз және кпрограмма үшін фекалді талдаңыз.  Эндоскопиялық зерттеу (sigmoidoscopy) күмәнді жағдайларда дифференциалды диагноз қою үшін қажетті ақпаратты жиі бере алады. Дизентериямен ауыратын науқастарда сол мақсатпен, оның клиникалық түріне байланысты, гастроэнтерологтың немесе проктологтың консультациясы қажет болуы мүмкін.

Сондай-ақ оқыңыз  Оптикалық жүйке гипоплазиясы

Дизентерияны емдеу

Дизентерияның жеңіл формалары амбулаториялық негізде емделеді, стационарлық емдеу ауыр инфекцияға ұшыраған адамдар үшін көрсетіледі, күрделі формалар. Сондай-ақ, эпидемиологиялық белгілер үшін ауруханаға жатқызылды, кәрілік кезінде, созылмалы аурулары бар, және өмірдің бірінші жылындағы балалар. Пациенттер жылу және уыттану үшін төсек орындарында демалады, диеталық тағам (өткір кезеңде – диета №4, диареяға ұшыраған – кесте №13).

Жедел дизентерияның этиотропты терапиясы 5-7 күн бойы бактерияға қарсы агенттерді тағайындаудан тұрады (фторквинолонды антибиотиктер, тетрациклин сериясы, ампициллин, котримоксазол, цефалоспориндер). Антибиотиктер ауыр және қалыпты нысандар үшін тағайындалады. Дисбиозды күшейтуге арналған бактерияға қарсы препараттардың қабілетін ескере отырып, Кешенде 3-3 апта ішінде эбиотиканы қолданыңыз.

Қажет болған жағдайда детоксикация терапиясы жүргізіледі (Детоксикацияның ауырлығына байланысты есірткі ауызша немесе парентеральды түрде тағайындалады). Сіңіру бұзылыстарын түзету ферменттік препараттар көмегімен жүзеге асырылады (панкреатин, липаза, амилаз, протеаз). Көрсетілген иммуномодулятордың нұсқауларына сәйкес, антиспасоматикалар, тұтқыштар, энтеросорбенттер.

Эвкалипт және түймедақ сығындысы бар микроклиматтарды қалпына келтіру процестерін жеделдету және қалпына келтіру кезеңінде шырышты қабықтың күйін жақсарту ұсынылады, раушан майы мен теңіз шырғаны, Винилин. Созылмалы дизентерия да емделеді, өткір, бірақ антибиотикалық терапия әдетте тиімді болмайды. Терапевтік клизмаларды тағайындау ұсынылады, физиотерапияны емдеу, қалыпты ішек микрофлорасын қалпына келтіру үшін бактериалды құралдар.

Дизентерияны болжау және алдын алу

Болжам негізінен қолайлы, дизентерияның өткір түрлерін дер кезінде кешенді емдеу кезінде, процестің созылмалығы өте сирек. Кейбір жағдайларда инфекцияның берілуінен кейін ішектің қалдық функционалды бұзылулары сақталуы мүмкін (диссентерлік колит).

Дизентерияның алдын алу бойынша жалпы шаралар күнделікті өмірде санитарлық-гигиеналық нормаларды сақтауды білдіреді, тамақ өнімдерін өндіру және қоғамдық тамақтандыру, су көздерінің мониторингі, ағынды суларды тазарту (атап айтқанда, медициналық мекемелердің ағынды суларын дезинфекциялау).

Дизентериялы науқас бұрын ауруханадан шығарылады, Клиникалық қалпына келтіргеннен кейін үш күннен кейін теріс бір реттік бактериологиялық сынақ (материал емдеу аяқталғаннан кейін 2 күн бұрын бактериологиялық тексеру үшін қабылданады). Тамақ өнеркәсібі қызметкерлері және басқалар, оларға теңестірілген, қосарлы теріс бактериологиялық талдаудан кейін ағызылатын жағдайда.

Используемые источники:

  • https://probolezny.ru/dizenteriya/
  • https://mediccare.ru/shigellez-dizenteriya-epidemiologiya-simptomy-lechenie-profilaktika.html
  • http://referatikz.ru/load/aza_sha_referattar/biologija/dizenterija/11-1-0-353
  • https://densaulyk.org/aurular/dizenteriya/
  • http://mundamedicina.info/awrwlar/dizenteriya.html

</o></td></tr>

Рейтинг автора
5
Подборку подготовил
Андрей Ульянов
Наш эксперт
Написано статей
168
Ссылка на основную публикацию
Похожие публикации